Vazduhoplovno znanje
Alexander N. Esse
Copyright 2011 by Alexander N. Esse
Smashwords Edition
****
Version 2011
Cover design by A.N.Esse
****
Vazduhoplovno znanje XXI vijeka u 10 knjiga:
Knjiga 1. Letenje i avijacija / Flying and Aviation. Vazduhoplovi / Aircraft. Avioni i helikopteri / Airplanes and Helicopters. V(S)TOL vazduhoplovi / V(S)TOL Aircraft. Civilno vazduhoplovstvo, vazdušni saobraćaj i plovidba / Civil Aviation, Air Traffic and Air Shipping. Vazdušni saobraćaj i transport / Air Traffic and Transport. Opšta avijacija / General A. (GA). Sportska avijacija / Sport Aviation (SA). Vojna avijacija / Military Aviation (MA). Ekosistem i zaštita okoline / Ecosystem and Environmental Protection. Vazduhoplovna industrija / Aeronautical Industry. Vazduhoplovno-kosmička tehnologija / Aerospace Technology (AT)
Knjiga 2. Vazduhoplovna prevozna sredstva s fiksnim krilom (VPS) – saobraćajni putnički ili transportni avioni / Air Transport Means (ATM) – Fixed Wing (FW) – Airplanes. Mehanika fluida / Fluid Mechanics. Termodinamika / Thermodynamics. Teorija leta aviona / Principles of Flight or Flight Theory Airplanes (A). Aerodinamika – opšte / Aerodynamics – General. Aerodinamika aviona (A) / Airplane Aerodinamics. Mehanika leta aviona / Airplane Flight Mechanics. Konstrukcije aviona / Airframes of Airplanes
Knjiga 3. Vazduhoplovna prevozna sredstva (VPS) sa rotirajućim krilom - Rotorkrafti – Helikopteri / Air Transport Means – Rotorwing (RW) - Rotorcraft – Helicopters. Mehanika fluida / Fluid Mechanics. Termodinamika / Thermodynamics. Teorija leta helikoptera / Principles of Flight or Flight Theory Helicopters (H). Aerodinamika – opšte / Aerodynamics – General. Aerodinamika helikoptera (H) / Helicopter Aerodynamics. Mehanika leta helikoptera / Helicopter Flight Mechanics. Konstrukcije helikoptera / Airframes of Helicopters
Knjiga 4. Aerodromi – Vazduhoplovna pristaništa / Airports. Službe vazdušnog saobraćaja / Air Traffic Services (ATS). Vazdušni prostor u vazduhoplovstvu / Airspace. Planiranje i praćenje leta / Flight Planning and Flight Monitoring. Sigurnosna zaštita vazdušnog saobraćaja / Aviation Security
Knjiga 5. Vazduhoplovni zakon (Vazduhoplovno pravo) / Air Law. Vazduhoplovni propisi / Air Regulations. Vazduhoplovne knjige, priručnici, uputstva, publikacije, dokumentacija i podsjetnici / Aeronautical Books, Handbooks, Manuals, Publications, Documentations and Check Lists. Civilne vazduhoplovne organizacije i udruženja / Civil Aviation Organizations and Associations
Knjiga 6. Pogonska grupa vazduhoplova / Powerplant of Aircraft. Instalacije - Instalacioni sistemi vazduhoplova / Systems Installed on Aircraft. Ostali razni sistemi vazduhoplova / Miscellaneous Aircraft Systems. Kontrolno-mjerna oprema vazduhoplova / Instrumentation of Aircraft. Oprema posade i vazduhoplova / Equipment of Crews and Aircraft. Projektovanje i gradnja vazduhoplova / Aircraft Design and Build. Tehničko održavanje vazduhoplova / Maintenance A/C
Knjiga 7. Vazduhoplovna navigacija / Air Navigation. Mjerne jedinice u avijaciji / Units of Measurement in Aviation. Upotreba vazduhoplovnog pribora, opreme i uređaja (POU) / Usage Supplies, Equipment and Devices (SED). Vazduhoplovna meteorologija / Meteorology - Aviation Weather. Komunikacije i Vazduhoplovna frazeologija / Communications and Aviation Phraseology
Knjiga 8. Okruženje u letenju i pilotska karijera / Flight Environment and Pilot Career. Vazduhoplovne škole / Air Schools. Ljudske mogućnosti i ograničenja (Vazduhoplovna medicina) / Human Performance and Limitation. CRM, SRM i MRM faktor / Crew Resource Managemenet, Single-Pilot RM and Maintenance RM. Donošenje odluke pilota / Pilot Decision Making (PDM - ADM). Letačke avijacijske službe (Službe pružanja usluga iz vazduha) / Air Services (Aerial Works). Druge profesije, specijalnosti i poslovi u avijaciji / Other Professions, Specialities and Jobs in Aviation. Bezbjednost vazdušne plovidbe / Air Safety. Nezgode i udesi vazduhoplova / Aircraft Incident and Accidents
Knjiga 9. Pravila letenja / Rules of the Air. Letačka obuka / Flight Training (FT). Letačka obuka u padobranstvu / Parachuting. Letačka obuka na balonu / Balloon FT. Letačka obuka na paraglajderu / Paraglider FT. Letačka obuka na jedrilicama / Glider FT / Letačka obuka na avionima / Airplane FT. Letačka obuka na helikopterima / Helicopter FT. Letačka obuka na simulatoru – trenažeru / Flight Simulator FT
Knjiga 10. Vazduhoplovni rječnik (englesko - srpski) / Aeronautical Dictionary. Skraćenice i akronimi / Abbreviations and Acronyms (ICAO - JAR – FAR). Definicije i termini / Definitions and Terms: ICAO, JAR, FAR
Ako trebate letjeti jer nema dovoljno ljudi ... ,
nećemo Vam dozvoliti letjeti ako ste ludi, jer nećemo imati ludog pilota u avionu ... Obzirom da doktor ne može odrediti da li ste Vi ludi, samo trebate reći da ste ludi i doktor da potpiše papire, ali ako Vi date dijagnozu da ste ludi, tad doktor ne može potpisati papire, a i jedna od indikacija da niste ludi jest da znate da ste ludi, i zato morate letjeti.
(Kvaka - Catch 22)
Sadržaj / Table of Contents
01.1 Uvod / Introduction
02.1 Vazduhoplovni rječnik (englesko - srpski) / Aeronautical Dictionary
03.1 Skraćenice i akronimi / Abbreviations and Acronyms (ICAO - JAR – FAR)
04.1 Definicije i termini / Definitions and Terms: ICAO, JAR, FAR
Poštovani, ova, deseta knjiga iz avijacije je posvećena boljem razumijevanju pojedinih pojmova i izraza kroz njihov prikaz na engleskom i srpsko-hrvatskom jeziku.
Sretnu
plovidbu želi vam Alexander N. Esse.
02.1 Vazduhoplovni rječnik (englesko - srpski) / Aeronautical Dictionary
A
a/ an - neki, jedan
abatement
- smanjenje, sniženje
abbreviation
- skraćenica
abeam - bočna pozicija vazduhoplova , sa strane, po 90 stepeni, pod pravim uglom na njegovu uzdužnu osu, u traverzi, poprijeko
able
- u stanju, sposoban
aboard
- ukrcan na letjelici, ući u istu, ukrcati se
abort, abortion – prekinuta radnja, prekidanje zadatka, neizvršenje istog
aborted start – prekid postupka pokretanja motora
abortion take-off – prekidanje polijetanja
above
- gore, odozgo, gornji, iznad
about
- o, oko, blizu, skoro, dodirivati, približno, u vezi sa
abradable seal – brtva predviđena za trošenje do određene mjere
abradable shroud – dio kućišta turbo ventilatorskog motora s posebnim izolatorskim (silikonskim) pojasom
abrasion – mjesto oštećeno djelovanjem stranog tijela, postupak trošenja
abrasive – materijal koji služi za trošenje drugog materijala mehaničkim putem
.abrasive blasting – pjeskarenje, uklanjanje površinskog sloja (boja, hrđa) djelovanjem mlaza tvrdih čestica velikom brzinom
abreast –u jednom redu (npr. putnička sjedišta u kabini)
abrupt
- iznenadan, strm, nagao, isprekidan
absolute
- apsolutan, potpun
.absolute altimeter –radio visinomjer,
visinomjer koji pokazuje stvarnu visinu leta aviona u odnosu na
teren nad kojim se leti.
.absolute altitude – stvarna udaljenost između aviona i terena iznad kojega avion leti, mjeri se radio-visinomjerom.
.absolute ceiling – najveća nadmorska visina leta koju avion može dostići u uslovima standardne atmosfere
.absolute humidity – stvarna količina vodene pare u određenoj zapremini vazduha
.absolute instability - stanje sloja atmosfere u kojem su vertikalna kretanja temperature takva da ako se dijelu vazduha inicira kretanje na gore ili dolje, kretanje će se nastaviti bez daljnje upotrebe sile
.absolute pressure - apsolutni pritisak, pritisak mjeren u odnosu na nulti
.absolute pressure controller -regulator turbopunjača koji ograničava maksimalni pritisak kojeg on treba proizvesti kada avion leti ispod njegove kritične visine leta
.absolute pressure gage -instrument za mjerenje apsolutnog pritiska (aneroidni barometar)
.absolute pressure regulator -regulacioni ventil visokog pritiska na ulazu u kompresor
.absolute speed – najveća moguća brzina leta
.absolute temperature –T mjerena od apsolutne nule (-273,18° C)
.absolute value – kao krajnja vrijednost izražena ili pozitivnim ili negativnim brojem (vrijednost +10 ima istu negativnu apsolutnu vrijednost -10)
.absolute zero –apsolutna nula, temperature na kojoj prestaju sva molekularna kretanja unutar nekog materijala (0° Kelvina ili -273° Celzija)
absorb – apsorbovati, upiti
. absorb shock - apsorbovati energiju udara kod slijetanja
absorbed – apsorbovan, upijen
absorbent – sredstvo za upijanje
absorber - amortizer, prigušivač
/
. air-oil shock absorber –uljno-vazdušni amortizer.
. hydraulic shock absorber –hidraulični amortizer
. rubber cord absorber –amortizer s gumenim užem
. vibration absorber – prigušivač vibracija
absorbing – koji apsorbira, koji upija
absorption – apsorbcija, upijanje
accelerate – ubrzati, povećati brzinu nekog tijela ili povećati broj obrtaja motora
.accelerate stop distance – dužina poletno-sletne staze potrebna za sigurno zaustavljanje aviona nakon prekida uzlijetanja
.accelerated life test postupak ispitivanja sistema letjelice ili njenih dijelova, prilikom kojih se simuliraju najteži mogući uslovi kako bi se otkrile moguće najslabije tačke. pomoću ovog ispitivanja se određuje siguran vijek trajanja
accelerating - ubrzavajući
.accelerating agent – dodatak ili komponenta što se upotrebljava za ubrzanje hemijske reakcije
.accelerating pump – mala pumpa u rasplinjaču koja se aktivira pri naglom dodavanju gasa, koja trenutno obogaćuje smjesu goriva i vazduha
.accelerating
well – dodatni rezervoar u glavnom rez. za ulje, u kojem se nalazi
samo ono ulje koje prolazi kroz motor
acceleration
- ubrzanje
.acceleration check – provjera vremena koje je motoru potrebno od najmanjeg do najvećeg gasa
.acceleration error – greška u pokazivanju magnetnog kompasa uzrokovana silom ubrzanja ili silom usporavanja koje djeluju na magnetsku ružu. kad avion ubrzava u istočnim ili zapadnim smjerovima kompasna igla pokazuje skretanje prema sjeveru. kad avion u istim smjerovima usporava, kompas pokazuje skretanje prema jugu
.acceleration switch – prekidač koji reagira na preveliko ubrzanje (npr. dojavljivač položaja u slučaju opasnosti ELT automatski se aktivira u slučaju pada letjelice
.acceleration thermostat –bimetal smješten u izlaznoj struji vrućeg vazduha koji izlazi iz (APU). kad se pregrije šalje signal sistemu goriva koji tada reguliše dotok
.acceleration well – prstenasto proširenje oko izlazne mlaznice na nekim rasplinjačima s plovkom. proširenje se puni gorivom dok motor radi na malim obrtajima i tako osigurava dodatno gorivo kada se motoru naglo doda gas
/
.aircraft acceleration – ubrzanje vazduhoplova
.allowable acceleration –dozvoljeno ubrzanje
.angular acceleration –ugaono ubrzanje.
.average acceleration –prosječno ubrzanje.
.drag acceleration –negativno ubrzanje koje nastaje uslijed trenja
.take-off acceleration –uprzanje pri uzlijetanju
accelerator - ubrzivač, materija koja se dodaje u neku smjesu radi ubrzavanja njenog, npr. stvrdnjavanja
.accelerator system – sistem u rasplinjaču motora koji osigurava dodatno gorivo pri naglom povećanju gasa
accelerometer - osjetljiv instrument sa skalom u G-jedinicama s kojim se mjeri iznos sile koju stvara ubrzanje nekog tijela
accept - primiti
acceptance test – niz ispitivanja koja se provode pri primopredaji vazduhoplova
access - uvid, pristup
.access door – vratašca za pristup određenim sklopovima vazduhoplova, vrata za ulaz/izlaz putnika
.access panel – pristupni poklopac koji se lako uklanja radi pristupa sklopovima vazduhoplova
accessories – komponente koje se koriste s motorom a nisu njegov dio (generatori, magneti, pumpe, rasplinjači)
accessory drive gearbox – dio pogonske grupe vazduhoplova u kojem se nalazi sklop zupčanika preko kojih se pokreće neki uređaj motora (generatori, pumpe i sl.)
accident
-
ozbiljniji događaj, nesreća, udes, nezgoda, slučaj s ozbiljnijim
posljedicama po putnike i posadu
accommodation
- prilagodba, pomoć, podešavanje, sporazum, kompromis, usluga,
zajam
accompany
- pratiti, propratiti
accopmlish
- izvršiti
accordance
-
saglasnost, saglasno
account
- račun, računati
accredited
- ovlašten, ozvaničen
accretion
- porast, povećanje, proširenje, nagomilavanje
accumulate - nagomilati, akumulisati
accumulated eror – nakupljene greške, ukupan zbir grešaka i nepravilnosti u radu sistema
accumulator - sakupljač (npr. izvor istosmjerne struje na letjelici)
.hydro-accumulator - pokretač, hidraulični rezervoar kao dio hidroauličnog sistema koji se sastoji od dvije komore odvojene klipom ili dijafragmom, kompresovan vazduh u jednoj komori stvara pritisak na hidrauličnu tečnost u drugoj komori koji se time koristi u nekom sistemu (pomjeranje, uvlačenje i izvlačenje komandovanih površina, uvlačenje i izvlačenje stajnog trapa, vazdušnih kočnica i sl.)
AC/DC – izmjenična/istosmjerna struja, elektrouređaji koji mogu koristiti obje vrste napajanja
acetone – tečni keton (C3H6O), zapaljiv i brzo isparavajući rastvor koji se koristi u nekim vrstama premaza pri farbanju vazduhoplova
acknowledge - potvrditi, priznati, usvojiti
acquire - steći
action poor - slabo
activity
- aktivnost, djelatnost
actual
-
sadašnji, stvarni, trenutni
actuate
- uključiti, staviti u pokret, pokrenuti
actuating
cylinder –
pokretački cilindar, sklop cilindra i klipa čija je namjena
pretvaranje hidrauličnog ili pneumatskog pritiska u mehanički rad
usljed djelovanja tečnosti na klip koji se može pokretati uzdužno
.actuating horns – poluge na koje se spaja čelična užad komandi i preko kojih se pomiču komandovane površine
actuator - pokretač, naprava koja pritisak tečnosti pretvara u mehanički rad (acute angle ugao je manji od 90° - closed angle)
acorn - žir hrasta
.acorn nut – matica koja ima zaobljen vrh, gdje navoj ne prolazi skroz kroz maticu
acrobatics –vazdušne akrobacije, kao letenje koje je izvan uobičajenih manevara aviona
.acrobatic category – kategorija u klasifikaciji vazduhoplova prema načinu upotrebe, gdje nema značajnih ograničenja za akrobatsko letenje
acrylic – prozirni termo-plastični materijal od kojeg su izrađena stakla pilotske kabine (pleksi staklo)
active electrical component – električni dio koji upravlja naponom ili amperažom električne struje kod uključivanja i pojačavanja
adapter –dio koji spaja dvije različite komponente.
adcock radio antena -usmjerena prednja antena načinjena od dva vertikalna vodiča iz kojih isijava elektromagnetsko zračenje, spojenih tako da emitiraju signale suprotne u fazi.
adhere
- prionuti, držati se
adhesive – materija koja spaja dva
materijala hemijskim putem.
adjustable stabilizer –vrsta horizontalnog stabilizatora na vazduhoplovu koji se tokom leta može podešavati (mijenjati napadni ugao
adjuster –podešivač, regulator. gumb na instrumentu za njegovo podešavanje.
adjustable pitch propeller - elisa na kojoj se napadni ugao može podešavati samo na zemlji kada motor ne radi.
administrator –djelatnik ili inspektor vazduhoplovnih vlasti koji je nadležan za određeni djelokrug rada.
advanced timing –pretpaljenje, izraz koji se koristi pri podešavanju točke paljenja smjese u cilindru motora prije nego klip dosegne gornju mrtvu točku.
advancing blade -bilo koja lopatica na polukružnom dijelu diska rotora kompresora ili turbine a postavljena je u smjeru leta.
adverse yaw – pomjeranje aviona u smjeru suprotno od željenog, kad je krilce spušteno što na avionu uzrokuje dodatni inducirani otpor.
advisory route – vazdušni put, vazdušni prostor određene visine i širine u kojem je dozvoljeno kretanje vazduhoplova nad nekom teritorijom
adjust
- podesiti, prilagoditi se
advanced
- viši, napredan
adverse
- suprotan
advice
- javljanje, savjet, izvještaj
advise
- javiti, savjetovati, obavjestiti, obavješten
advisory - izvještaj, savjetodavan, konsultativan
aerated –bilo koja tečnost pomiješana sa vazduhom.
aerial –bilo šta u vazduhu (predmet ili radnja), npr. vazdušno fotografisanje
. aerial refueling, air refueling -punjenje vazduhoplova gorivom tokom leta. Vojni vazduhoplov se u letu može adopunjavati preko crijeva i odgovarajućih priključaka iz aviona- cisterne.
aerodrome - aerodrom, letilište
.aerodrom beacon - aerodromski radiofar
.aerodrome elevation - nadmorska visina aerodroma
.aerodrome lighting - aerodromska svjetla
.aerodrome obstruction chart - karta prepreka na aerodromu
.aerodrome of debarcation - aerodrom iskrcavanja
.aerodrome of departure - aerodrom polaska
.aerodrome of destination - aerodrom opredjeljenja
.aerodrome of embarkation - aerodrom ukrcavanja
.aerodrome reference point (ARP) - odredišna tačka ili orjentir aerodroma
.aerodrome surveillance radar - aerodromski nadzorni radar
.aerodrome taxi circuit - šema voženja na aerodromskim površinama
.aerodrome
zone - zona aerodroma
aerodynamic
- aerodinamički
. aerodynamics -aerodinamika
.aerodynamic balance –aerodinamička kompenzacija, posebno profilisani dio na komandnim površinama za stvaranje dodatne aerodinamičke sile, s čim se smanjuje potrebna sila na upravljačkoj palici letjelice ili poluvolanu
.aerodynamic braking - koje je aerodinamičko kočenje, kočenje pomoću stvaranja aerodinamičke sile otpora radi smanjivanja brzine vazduhoplova i ostvaruje se uz pomoć:
-izvlačenja aerodinamičkih kočnica (spoilers) koji se nalaze na gornjaci krila s čime se u tim zonama postiže trenutni slom uzgona,
-promjenom koraka elise (napadnog ugla) na negativni s čime se dobiva suprotni potisak od smjera kretanja vazduhoplova i
-izvlačenjem poklopaca (reverser) na izlazima mlaznih motora u cilju usmjeravanja mlaza suprotno od smjera kretanja
.aerodynamic center – aerodin. centar, hvatište sila na tetivi aeroprofila koje se nalazi na njenoj prvoj četvrtini
.aerodynamic coefficient –bezdimenzionalni koeficjent aerodinamičkih sila i momenata
. aerodynamic forces – osnovne sile koje djeluju na vazduhoplov u letu prouzrokovane kretanjem vazduha oko njegovih površina:
-potisak, sila koja djeluje prema naprijed,
-težina vazduhoplova, stvara silu koja djeluje okomito prema dolje,
-otpor (čeonog presjeka), sila koja djeluje prema nazad,
-aerodinamička sila koja se stvara na horizontalnim repnim površinama i čiji smjer zavisi od balansa vazduhoplova. Zadatak joj je održavanje uzdužne stabilnosti letjelice
.aerodynamic design point –najbolji odnos kompresije kompresora s promjenom visine
.aerodynamic drag – aerodinam. sila otpora kao sila koja djeluje suprotno od smjera kretanja nekog krutog tijela. Tijela imaju najmanju silu otpora ako im je uzdužna osa u smjeru strujanja vazduha
.aerodynamic heating –zagrijavanje površine tijela koje se kreće kroz vazduh prilikom povećanja njegove brzine ili brzine vazdušne mase
. aerodynamic lift – uzgonska sila, aerodinamički uzgon, sila koja se stvara usljed razlike pritisaka pri strujanju vazduha oko aeroprofila. Krila aviona i rotor helikoptera stvaraju vertikalni uzgon dok elisa proizvodi horizontalni uzgon (vučnu silu)
.aerodynamic line - uze za izvlačenje padobrana
.aerodynamic load - aerod. opterećenje
.aerodynamic pressure - aerod. pritisak
.aerodynamic shape –aeroprofil, aerodinamički oblik tijela o kojem zavisi veličina uzgona
.aerodynamic twisting moment –težnja kraka rotora ili elise da se okrenu oko ose na njihovom velikom koraku
/
.airplane aerodynamic -aerodinamika aviona
.applied aerodynamic -aerod. primijenjena na avionu
.subsonic aerodynamic - aerod. podzvučnih brzina
.supersonic
aerodynamic -aerodinamika nadzv. brzina
aerodyne
- vazduhoplov teži od vazduha
aero-engine
- avionski motor
aerology
- meteorologija
aeromed
- sanitetski avion
aeronaut –osoba koja upravlja vazdušnim balonom ili vazdušnim brodom.
aeronautic (al) - vazduhoplovni
aeronautical chart –navigacijska karta s detaljnim prikazom topografskih osobina terena, s ucrtanim letilištima i vazd. pristaništima, te označenim vazdušnim putovima
aeronautics
- vazduhoplovstvo, aeronautika, nauka koja obuhvata projektovanje,
dizajn, izgradnju i letenje vazduhoplova
aeronavigation
- vazduhopl. navigacija
aeroplane
- avion
aerospace - vazdušni prostor od zemljine površine do neodređene udaljenosti u svemir.
. aerospace industry – grana industrije koja se bavi vazduhoplovstvom kao ekonomskom kategorijom
. aerospace vehicle –bilo koja naprava koja se može kretati kroz vazdušni prostor
aerostat –naprava koja se kroz vazduh kreće djelovanjem aerostatičkog uzgona (balon, vazdušni brod).
aerostatics –područje aeronautike koje se bavi izučavanjem pojava aerostatskog uzgona
affect
- uticati, ganuti, dirnuti
afford
- dati, pružiti
affixed
- pričvršćen, udaren
aft
- zadnji, repni, repni dio, iza, poslije
. aft actuator –zadnji pokretač.
. aft flap zadnji dio trodijelnog zakrilca
. aft pressure bulkhead -zadnja pregrada do koje se održava pritisak u kabini
after bottom center – u klipnom motoru tačka što se definiše brojem stepeni zaokreta radilice motora nakon što klip prođe vrhunac svog ciklusa
.afterbody - dio strukture koja okružuje izlaznu repnu mlaznicu
.afterburner – naknadno sagorijevanje, dio izduvne cijevi mlaznog motora u koji se preko posebnih mlaznica ubrizgava gorivo u vrući mlaz, dolazi do naknadnog sagorijevanja s čime se stvara vrlo velika dodatna sila potiska. Radi visokih temperatura koje se stvaraju naknadno sagorijevanje smije se koristiti određeno, vrlo kratko vrijeme.
.aftercooler – izlazni hladnjak
.afterfiring –naknadno paljenje, kada u klipnom motoru uslijed prebogate smjese goriva i vazduha ili zaostale ne izgorene smjese dođe do samozapaljenja
.afterglow – svjetlo ili bljesak zaostao na fluorescentnom zaslonu katodne cijevi nakon prolaska snopa elektrona
.aft fan engine – turbo-ventilatorski motor u kojem je ventilator konstruiran kao nastavak pojedinih lopatica turbine, takav izvlači veliku količinu vazduha iz vruće sekcije motora
.aft
flap – zadnje zakrilce trodjelne izvedbe krilnih zakrilaca
against
- protiv, suprotno, protivan, na, uz, o
ageing
airplane
- stara letjelica
agent - sredstvo
. activating agent –aktivator, katalizator.
. antifreezing agent –antifriz, sredstvo protiv smrzavanja
. cleaning agent –sredstvo za čišćenje
. cooling agent – sredstvo za hlađenje
. heandling agent –kompanija za opsluživanje vazduhoplova
agglomeration – nagomilavanje
agonic line –nepravilna zamišljena linija na površini Zemlje na kojoj se poklapaju i magnetski i geografski pol, bez ugaone razlike među ta dva pola
ago - prije
agricultural aircraft –poljoprivredni avion.
agronautics - agronautika, dio avio-industrije u kojoj se proučava poljoprivreda.
ahead
- naprijed, ispred
aileron
- krilce
.aileron angle – ugao otklona krilca, koji se smatra pozitivnim ukoliko se krilce otkloni prema dolje od svog neutralnog položaja
.aileron cable - čelično uže komande krilca
.aileron control - komanda krilca
.aileron deflection angle - ugao otklona krilca
.aileron displacement - otklon krilca
.aileron droop - istovremeni otklon oba krilca na dolje
.aileron hinge - okov kojima je krilce pričvršćeno za krilo
.aileron push-pull rod -prenosna šipka komande krilca
.aileron servomotor - pomoćni motor za pokretanje krilaca
.aileron spar - ramenjača krilca
.aileron spring tab - opružni trimer krilaca
.aileron station - udaljenost mjerena od korijena krilca uzdužno s ramenjačom krilca
.aileron
tab - trimer krilca
air
- vazduh, atmosfera, eter, avijacijski, iznijeti u javnost, izraz
lica, melodija, pjesma, povjetarac, provjetravati, vazduh,
vazduhoplovni, vjetriti, zračiti
.air adapter - dio kompresora u turbomlaznom motoru koji usmjerava vazduh iz difuzora u pojedine komore sagorijevanja pod određenim uglom
.air and sounding pipes - cjevovod oduške i sondi
.air and water pollution - zagađenje vazduha i vode
.air assault - napad iz vazduha
.air attack - napad iz vazduha
.air balloon - vazdušni balon
. air base - vazduhoplovna baza, vazdušno uporiste
.air bearing - vazdušni jastuk, vazdušno ležište
.air blast - vazdušni mlaz
.air bleed - odvod vazduha
.air boos - kontrolor leta na nosaču aviona
.air bottle - boca za vazduh pod pritiskom
.air brake - aerodinamička kočnica, vazdušna kočnica
.air breathing engine –vazduhoplovni motor kojem se potreban kiseonik za gorenje dovodi iz vazduha. To su klipni i mlazni motori ali ne i raketni
.air buoyancy force - sila uzgona vazduha
.air cabotage - vazdušna kabotaža
.air carrier, airline - avioprevoznik, vazduhopl- transp. firma, vazd. prevozioc
.air charging valve - ventil za punjenje vazduhom
.air cleaner - prečistač vazduha
.air combat - borba u vazdušnom prostoru
.air combat intelligence - borbeno izviđanje u vazduhu
.air compressor - kompresor za vazduh
.air condition - klimatizacija
. air-conditioning package –uređaj za klimatizaciju
.air conditioning - klimatizacija, postupak kojim se u nekom prostoru kontroliše temperatura, vlažnost, čistoća i brzina protoka (cirkulacija) vazduha, uključujući i stavljanje kabine pod pritisak
.air consumption - utrošak vazduha
.air control - regulacija vazduha, regulator vazduha
.air control point - komandno mjesto taktičke avijacije
.air controlled interception - presretanje vođenjem s drugim vazduhoplovom
.air controlled interception radar - radar upravljanja presretanjem
.air controlling piping - cjevovod upravljačkog vazduha
.air cooled - vazdušno hlađen
.air cooled engine - motor sa vazdušnim hlađenjem
.air cooled oil cooler – uljno vazdušni izmjenjivač toplote u toplotnom sistemu motora letjelice. Ugrijano ulje kruži kroz hladnjak izložen struji vazduha te mu se tako odvodi toplota
.air cooled turbine blades – šuplje lopatice turbinskog kola na nekim turbinskim motorima visoke snage. Lopatice se hlade vazduhom pod pritiskom koji kroz njih struji
.air cooler - hladnjak vazduha
.air corridor - vazdušni koridor
.air current - vazdušna struja
.air cushion - vazdušni jastuk
.air date recording - snimanje podataka tokom leta
.air direction finder (ADF) - avionski radio kompas
.air displays - vazduhoplovni miting, aero-miting
.air defense - protiv-vazdušna odbrana
.air defense detended area - zona protiv-vazdušne odbrane
.air defense missile base - raketna baza protiv-vazdušne odbrane
.air defense system - sistem protiv-vazdušne odbrane
.air deflector - usmjerivač vazduha
.air delivery pipes - cjevovod dovodnog vazduha
.air density - gustina vazduha
.air depot - vazduhoplovno skladište
.air depression - depresija
.air displays - aeromiting
.air draft, air draught - visina broda od vodene linije do najviše tačke
.air driven - pneumatski, na vazdušni pogon
.air dry - sušiti vazduhom
.air duct - dovod vazduha, otvor za vazduh, vazdušni kanal, v. propust, vazdušni vod
.air ducting - vazdušni cjevovod, vazdušni kanali
.air ensign - vazduhoplovna zastava
.air exhaust - izlaz vazduha
.air exercises - vazdušne vježbe
.air filter - filter vazduha, prečistač prije ukaska u neki sistem
.air flow - protok vazduha kroz poprečni presjek, oko aeroprofila, oko letjelice, kroz motor, kroz usisnike motora i slično
.air force - vazduhoplovne snage, ratno vazduhoplovstvo
.air forces - ratno (vojno) vazduhoplovstvo
airframe - struktura vazduhoplova bez pogonske grupe, uključuje: trup, krila, repne površine, komande leta, komandne površine i stajni trap
airframe tehnician –ovlašteni mehaničar za strukturu vazduhoplova.
.air freight - vazdušni prevoz
.air freight bill - tovarni list za prevoz vazdušnim putem
.air freight list, cargo manifest - spisak tereta koji se prevozi vazdušnim putem
.air freight terminal - teretno vazduhoplovno pristanište
.air gap - procjep, vazdušni zazor
.air gun - vazdušni pištolj
.air heater - grijač vazduha
.air hostess - domaćica u avionu, stjuardesa
.air impingment starter - vrsta startera koji se koristi na manjim mlaznim motorima (plinskim turbinama) za početno okretanje turbine do potrebnog broja okretaja
.air inlet - dovod vazduha, ulaz vazduha
.air intake - ulaz vazduha, usisnik, uvodnik vazduha
.air intelligence - vazdušno izviđanje
.air intercept radar - avionski radar za presretanje
.air interface - radio-komunikacijsko okruženje
.air launch - vazdušni start
.air law - vazduhoplovno pravo
.air liaison officer - vazduhoplovni službenik za vezu
.air lift - aerodinamička sila uzgona
.air liner - veliki putnički avion
.air lock - vazdušna komora, vazdušni čep, mjehur vazduha
.air mail - avionska pošta
.air metering force – sila korištena u rasplinjaču pod pritiskom i u sistemu ubrizgavanja goriva za određivanje potrebne količine goriva za ulazak u motor
.air movements - broj polijetanja i slijetanja
.air nozzle - mlaznica vazduha
.air oil separator – dio u sistemu podmazivanja turbinskog motora koji izdvaja vazduh iz ulja koje je izvršilo neko podmazivanje i vraća se u rezervoar
.air outlet - izlaz vazduha
.air passages - dišni putevi
.air pipe - cijev oduške
.air piping - cjevovod (odušni), vazdušni cjevovod
.air pocket - vazdušna jama, vazdušni džep
.air pollutants - vazdušna onečišćenja
.air pollution - onečišćenja vazduha
.air position indicator - uređaj za prikaz koordinata, kursa i puta
.air pressure - pritisak vazduha
.air pressure gauge - manometar, mjerač pritiska vazduha
.air prospecting - izviđanje iz vazduha
.air pump - pumpa za vazduh
.air quality - kakvoća vazduha
.air raid - napad iz vazduha
.air raid shelter - sklonište od napada iz vazduha
.air refuelling - dopuna gorivom u vazduhu
.air route surveillance radar - nadzorni radar
.air run landing - vertikalno slijetanje uz izmjenu konfiguracije / VTOL
.air run take-off - vertikalno polijetanje s izmjenom konfiguracije / VTOL
.air sac - alveola, plućni mjehurić
.air safety - sigurnost ili bezbjednost vazd. saobraćaja
.air safety valve - sigurnosni ventil vazduha
.air scoop - uvodnik vazduha, otvor sa zaslonom u rasplinjaču kojim se mijenja protok vazduha u usisnom sistemu
.air seal – nepomična ili rotirajuća brtva oko osovine koja ne dozvoljava prolaz vazduha iz kućišta osovine
.air separator - vazdušni separator
.air show - aeromiting, vazduhoplovni miting
.air shut-off valve - ventil prekida protoka vazduha
.air sounding - sondiranje atmosfere, zvuc. mjerac visine,
.air space - vazdušno prostranstvo, vazdušni prostor
.air spout - odvodni vod vazduha
.air start – postupak pokretanja motora letjelice tokom leta korištenjem aerodinamičkih sila stvorenih na elisi ili kompresoru za njihovo okretanje
.air starter – vazdušni starter, dio zemaljske opreme koji proizvodi te preko crijeva i odgovarajućeg priključka na vazduhoplovu uduvava potrebnu količinu vazduha potrebnu za pokretanje mlaznog motora
.air strip – staza na zemlji ili vodi namjenjena za uzlijetanje i slijetanje vazduhoplova
.air stop - hermetičan
.air stream - vazdušna struja
.air supply - dovod vazduha
.air support - avijacijska podrška
.air taxi - aviotaksi
.air temperature control – kontrolni sklop koji mjeri temperaturu vazduha na ulazu u rasplinjač radi sprječavanja zaleđivanja rasplinjača
.air terminal - vazduhoplovno pristanište
.air throttle - usisni ventil, vazdušni regulacioni ventil
.air tight - hermetičan
.air tightness - vazdušna nepropusnost
.air to air banner - vučna meta za gađanje u vazduhu
.air to air identification - raspoznavanje druge letjelice u letu
.ait to grand - vazduh - zemlja
.air to fuel ratio - težinski odnos vazduha i goriva
.air traffic - vazdušni saobraćaj
.airtraffic clearance – odobrenje kontrole letenja radi regulacije saobraćaja na zemlji i u vazduhu
.air traffic control - kontrola vazdušnog saobraćaja
.air traffic infrastructure - infrastruktura vazazdušnog saobraćaja
.air traffic regulation - propis iz oblasti vazdušne plovidbe
.air traffic strategy - strategija vazdušnog saobraćaja
.air transport - vazdušni prevoz, vazdušni saobraćaj
.air transport means - vazduhoplovna prevozna sredstva
.air transport services - usluge vazdušnog prevoza
.air valve, air cock - ventil za vazduh
.air vent system - sistem za ventilaciju
.air venting pipes - cjevovod odušnog vazduha
/
. ambient air - okolni vazduh
. anti-icing air - vazduh sistema protiv zaledjivanja
. ascending air - uspono strujanje
. auxiliary air - dopunski (pomoćni) vazduh
. bleed air - vazduh koji se odvodi sa kompresora
. bumpy air - nemiran ili turbulentan vazduh
. cabin air - kabinski vazduh
. clear air - čista atmosfera, bez oblaka, vedro nebo
. compressed air - sabijen vazduh
. conditioned air - klimatizovan vazduh
. continental air - kontinentalne vazdušne mase
. cooling air - vazduh za hlađenje
. damp air - vlažan vazduh
. defogging air - vazduh sistema protiv zamagljivanja
. descending air - nispono strujanje
. de-icing air - vazduh sistema za odleđivanje
. dried air - osušeni vazduh
. dry air - suvi vazduh
. dust free air - vazduh bez prašine
. engine bleed air - vazduh doveden s motora
. engine intake air - vazduh koji usisava motor
. entrained air - uvučeni, zahvaćeni vazduh
. environmental air - okolni vazduh
. excess air - suvišni vazduh
. exhaust heated air - vazduh zagrijan izduvnim gasovima
. fresh air - svjež vazduh
. gusty air - turbulencija, rafalni vjetar
. incoming air - dolazeći ili svježi vazduh
. inlet air - ulazeći vazduh
. moving air - vazdušna struja
. nonsaturated air - nezasićeni vazduh
. open air, outside air - spoljni vazduh
. prefrontal air - vazduh ispred fronta
. preheated air - prethodno zagrijani vazduh
. pressurized air - sabijeni vazduh, vazduh za kabinski pritisak
. ram air - vazduh po dinamičkim pritiskom
. refrigerateed air - ohlađeni vazduh
. rough air, turbulent air - turbulentan ili nemiran vazduh
. saturated air - zasićeni vazduh
. secondary air - sekundarni vazduh
. standard air - standardna atmosfera
. starting air - vazduh za pokretanje motora
. supplementary air - dodatni vazduh
.
used air - iskorišteni vazduh, upotrijebljeni vazduh
airborne
- koji se nalazi u vazduhu, avionski, biti u skoku, biti u vazduhu,
trenutak u kojem se vazduhoplov pri uzlijetanju odlijepio od
podloge, nakon skoka, na krilima vjetra, u avionu, vazdušni, uzlet,
vazdušno- desantni
.airborne navigation equipment – navigacijska oprema i uređaji na vazduhoplovu
.airborne weather radar – radar za praćenje meteo-uslova, omogućuje prikazivanje vremenske situacije ispred vazduhoplova prilikom slabe vidljivosti
aircraft, - vazduhoplov
. aircraft accessories - avionski agregati
. aircraft accident – udes vazduhoplova, svako oštećenje ili povreda osoblja ili putnika koja se desi na zemlji ili u letu
. aircraft airwothiness - plovidbenost vazduhoplova
. aircraft alteration – promjene na strukturi ili dijelovima vazduhoplova koje mijenjaju njegove osobine
. aircraft approach category –vazduhoplovi grupisani na osnovi 1,3 dijela njihove "stall brzine" u konfiguraciji za slijetanje pri maksimalnoj propisanoj težini:
-kategorija A – brzina ispod 91 knot,
-kategorija B – brzina između 91 i 121 knot,
kategorija C – brzina između 121 i 141 knot,
-kategorija D – brzina između 141 i 166 knot,
-kategorija E – brzina iznad 166 knot.
. aircraft basic operating weight - osnovna težina vazduhoplova pripremljenog za let ali bez goriva i tereta
. aircraft battery – baterija na vazduhoplovu, izvor dodatne električne energije koji se koristi u slučaju otkazivanja generatora na motoru
. aircraft block time - vrijeme rada aviona od kretanja s platforme do
zaustavljanja na platformi nakon slijetanja
. aircraft body - trup vazduhoplova
. aircraft carrier - nosač vazduhoplova
. aircraft center line - uzdužna osa vazduhoplova
.aircraft classes - podjela vazduhoplova prema tački pojave vrtložnog strujanja ATC ih dijeli na:
teške – vazduhoplovi s maksimalnom težinom uzlijetanja iznad 115.000 kg (imali oni ili ne tu težinu u određenoj fazi leta),
velike – vazduhoplovi između 18.000 kg i 115.000 kg maksimalne težine uzlijetanja,
male – vazduhoplovi ispod 18.000 kg maksimalne težine uzlijetanja.
.aircraft classification – podjela vazduhoplova po maksimalno dozvoljenoj težini uzlijetanja:
-mali vazduhoplovi – do 5.600 kg,
-veliki vazduhoplovi – iznad 5.600 kg
.aircraft component - sastavni dio vazduhoplova
.aircraft conflict – očekivani "bliski susret" dvije letjelice ili letjelice i nekog predviđenog vazdušnog područja:
"crveno" upozorenje - daje se u predviđ. minimumu razdvajanja unutar 5 nautičkih milja,
"žuto" upozorenje - daje se u predviđ. minimumu razdvajanja između 5 i 12 nautičkih milja,
"plavo" upozorenje - daje se pri ulasku u predviđeno vazdušno područje
.aircraft control cable – zavojiti čelični kablovi koji se koriste za pokretanje komandi letjelice, izrađeni od nerđajućeg čelika ili galvanizovanih karbonskih čelika i postoje tri osnovna tipa kablova:
-nesavitljivi – izrađeni od sedam (1x7) ili devetnaest (1x19) vlakana čelične žice.
-savitljivi - kablovi koji su izrađeni od sedam vlakana žice od kojih svako vlakno ima sedam zasebnih žica.
-ekstrasavitljivi – kablovi koji se danas koriste u većini slučajeva, najčešće kada komanda prelazi preko nekog kolotura, izrađeni od sedam vlakana žice od kojih svako vlakno ima devetnaest malih žica
. aircraft control system - sistem komandi vazduhoplova
. aircraft crew - posada vazduhoplova
. aircraft critical surfaces –"kritične" površine v-plova
. aircraft delivery price - cijena vazduhoplova
. aircraft dimensions - dimenzije vazduhoplova:
-dužina - se mjeri od nosa vazduhoplova do najisturenijeg dijela repnih površina.
-visina - se mjeri od tla do najvišeg dijela vazduhoplova, zavisno od izvedbe to može biti vertikalni ili horizontalni stabilizator
-razmah krila - je dužina koja spaja vrhove lijevog i desnog krila, a kod aviona s promjenjivom geometrijom krila razmah nije stalna veličina
-površina krila m2 - ukupna površinu lijevog i desnog krila, jednaka proizvodu razmaha (dužine) krila s njegovom širinom
. aircraft direction - navođenje vazduhoplova
.aircraft engine - motor vazduhoplova (ne uključuje elisu)
. aircraft equipment - oprema vazduhoplova
.aircraft fabric - avionsko platno
. aircraft ferry flight - prelet vazduhoplova
.aircraft identification - oznaka vazduhoplova
. aircraft incident – događaj ili nezgoda u kojoj korištenje vazduhoplova može dovesti ili je dovelo do ugrožavanja njegove sigurnosti
. aircraft inspection - temeljan pregled letjelice i njenih dijelova radi utvrđivanja ispravnosti. Najpoznatiji su 100-časovni, godišnji i predpoletni pregledi
. aircraft lighting system – sistem osvjetljenja vazduhoplova izvana i unutar kabine
.aircraft logbook - knjiga vazduhoplova, glavna knjiga vazduhoplova u kojoj se zapisuju svi podaci vezani za korištenje i održavanje istog
.aircraft maintenance - održavanje vazduhoplova
.aircraft maintenance manual – knjiga održavanja koju je izdao proizvođač vazduhoplova a sadrži uputstva za održavanje svih sistema ugrađenih u isti
.aircraft operating costs - operativni troškovi kod eksploatacije vazduhoplova
.aircraft operating weight - težina letjelice uključujući težinu posade, putnika, tereta i goriva
.aircraft payload - korisna nosivost vazduhoplova ili plaćeni teret
.aircraft
performance - performanse (mogućnosti, karakteristike)
vazduhoplova
.aircraft plumbing – sistem cijevi, sistem za
razvođenje tečnosti i vazduha po letjelici
.aircraft records –dokumentacija vazduhoplova, zapisi o vremenima leta i radovima na održavanju
.aircraft registration - registarska oznaka vazduhoplova
.aircraft repair – popravci na vazduhoplovu ili na njegovim dijelovima
.aircraft rigging – završno podešavanje rada uređaja i komandi na vazduhoplovu
.aircraft skin - oplata vazduhoplova
.aircraft survival kit - oprema za preživljavanje u slučaju udesa
.aircraft tire - vanjska avionska guma
.aircraft vectoring system - sistem za vođenje vazduhoplova
. aircraft washing area - platforma za pranje letjelice
.aircraft wiring - električna instalacija vazduhoplova
/
.agricultural aircraft - poljoprivredni vazduhoplov
.all purpose aircraft - višenamjenski vazduhoplov
.all wing aircraft - vazduhoplov kao leteće krilo
.ambulance aircraft - sanitetski vazduhoplov, namijenjen za prevoz bolesnika
.amphibian aircraft - vazduhoplov amfibija, sposoban polijetati i slijetati i na kopno i vodene površine, na mjestu stajnog trapa imaju plovke za slijetanje na vodu
.business aircraft - poslovni vazduhoplov
.cargo aircraft - teretni vazduhoplov
.carrier aircraft - palubni vazduhoplov
.combat aircraft - borbeni vazduhoplov
.commercial aircraft - komercijalni vazduhoplov
.delta (wing) aircraft - avion sa delta krilima
.distressed aircraft - vazduhoplov u opasnosti
.double deck aircraft - vazduhoplov na dva nivoa
.dummy aircraft - maketa, lažni vazduhoplov
.executive
aircraft - poslovni vazduhoplov
.feeder aircraft - avion
regionalnog ili lokalnog karaktera
.fighter aircraft - lovački vazduhoplov
.general-purpose aircraft - vazduhoplov opšte namjene
.heavier than air aircraft - vazduhoplov teži od vazduha
.holding aircraft - vazduhoplov na poziciji čekanja
.jet aircraft - mlazni avion
.jumbo aircraft - vazduhoplov velike nosivosti
.launched aircraft - aviona za polijetanje s katapulta
.liaison aircraft - vazduhoplov za vezu
. low wing aircraft - aviong niskokrilac
. monocoque aircraft - avion ljuskaste konstrukcije
. motorless aircraft - bezmotorni vazduhoplov
. multi-purpose aircraft - visenamjenski vazduhoplov
. naval aircraft - mornaricki vazduhoplov
. observation aircraft - osmatrački vazduhoplov
.
pilot's aircraft - vazduhoplov s dobrim letnim karakteristikama
.
pressurized aircraft - vazduhoplov s kabinom pod pritiskom
.primary training aircraft - vazduhoplov za osnovnu obuku (trening)
.private aircraft - privatni avion
.recovery aircraft - vazduhoplov spasilačke službe
. refuelling aircraft - vazduhoplov kao cisterna
.resque aircraft - spasilački vazduhoplov
. search aircraft - vazduhoplov za traganje
. short haul aircraft - vazduhoplov za lokalni prevoz
. short range aircraft - vazduhoplov malog doleta
.STOL aircraft - vazduhoplov potrebe za malom dužinom PSS
.subsonic aircraft - podzvučni vazduhoplov
. supersonic aircraft - nadzvučni vazduhoplov
. tandem seat aircraft - vazduhoplov sa sjedištima jedno iza drugog
.tanker aircraft - vazduhoplov cisterna
. test-bed aircraft - vazduhoplov kao leteća laboratorija
. transonic aircraft - dozvučni, okozvučni vazduhoplov
. transitional aircraft - vazduhoplov prelaznog tipa
.utility aircraft - vazduhoplov opšte namjene
. variable geometry aircraft - letjelica promjenljive geometrije
. variable sweep aircraft - avion s promjenljivom strijelom krila
. versatile aircraft - višenamjenski avion
. VTOL aircraft - vazduhoplov s vertikalnim polijetanjem i slijetanjem
. whitetail aircraft - neprodat vazduhoplov u fabrici
. wide body aircraft - širokotrupni vazduhoplov
aircrew
- posada vazduhoplova
airdriven
- pneumatski, na pogon vazduhom
airdrop
- izbacivanje tereta iz vazduha
airflow
- protok (potrošnja) vazduha
airfield
- letilište, teren
airfoil - aeroprofil, aerodinamička površina
.airfoil chord - tetiva aeroprofila
.airfoil lines – linije aeroprofila:
-"skeletna" linija- je linija koja spaja središta ucrtanih kružnica u aeroprofil.
-tetiva "skeletne" linije - je pravac koji koji spaja njene krajnje tačke, kao osnovna linija aeroprofila pomoću koje se određuje napadni ugao krila i dijeli se na 100 jednakih dijelova (%).
-srednja linija aeroprofila - je linija koja prolazi kroz polovišta okomica na tetivu aeroprofila, ujedno i najduža linija aeroprofila
. airfoil section - aeroprofil, poprečni aerodinamičke površine
. airfoil section designation - oznaka aeroprofila
. airfoil theory - teorija aeroprofila, proučavanje aeroprofila
/
. laminar flow airfoil - laminarni aeroprofil
. rectangular airfoil - pravougaono krilo
. suction airfoil - krilo sa usisavanjem graničnog sloja
airframe
- struktura letjelice, konstrukcija, zmaj vazduhoplova
airing
–ventilacija. (pjenjenje)
airlift – vazdušni most, više uzastopnih letova u određeno područje u svrhu dostave vojne opreme ili humanitarne pomoći.
airline - vazduhoplovna kompanija, avioprevoznik
. cargo airline - vazduhoplovna kompanija za prevoz tereta
. charter airline - vazduhoplovna čarter kompanija
. commuter airline - vazduhopl. kompanija za regionalni saobraćaj
. domestic airline - vazduhopl. kompanija za unutrašnji saobraćaj
. feeder airline - vazd. komp. za lokalni saobraćaj
. international airline - vazd. komp. za međunarodni saobraćaj
.scheduled
airline - redovan avioprevoznik
airliner
- avion za putnički saobraćaj
airload
- aerodinamičko opterećenje
airmail
- avionska pošta
airman -vazduhoplovac, svaka osoba uključena u izgradnju, upotrebu, održavanje, opsluživanje, kontrolu, vođenje vazduhoplova kao i ona koja se vazduhoplovima bavi rekreativno i amaterski
. airman certificate –ovlaštenje vazduhoplovca, odobrenje (dozvola) od nadležnih vlasti koje mora imati svaka osoba koja obavlja propisane radove iz područja vazduhoplovstva.
. airmanship –izraz u engleskom jeziku koji opisuje odnos vazduhoplovca prema vazduhoplovstvu, uključujući njegove stavove i poštivanje propisa.
airplan - avion
airport - aerodrom, vazduhopl. poristanište
. airport charges and fees - aerodromske naknade
. airport advisory area - područje u krugu od 10 milja oko nekog aerodroma bez kontrolnog tornja ili gdje on nije u upotrebi
. airport elevation – najviša tačka poletno-sletne staze u upotrebi, mjerena u fitima (stopama) iznad nivoa mora
. airport equipment – oprema na aerodromu koja služi za opsluživanje vazduhoplova na zemlji, u koju spadaju: podmetači, zemaljski agregati (GPU), putničke stepenice, transportne trake, traktori, kolica za prtljag, kolica za kontejnere i palete, utovarivač širokotrupnih vazduhoplova, autobusi, traktori za izguravanje/vuču letjelice, rude za izguravanje/vuču letjelice, vazdušni starter, vozilo za pitku vodu, vozilo za čišćenje toaleta, itd
.airport / facility directory (A/FD) – je publikacija od strane FAA koja sadrži informacije dostupne javnosti o svim vazduhoplovnim pristaništima, aerodromima na vodenim površinama i heliodromima. Ova publikacija sadrži podatke o komunikacijama, navigaciji, posebne informacije i procedure na nekom aerodromu
.airport information desk – dio aerodroma namijenjen pilotima za pripremu i planiranje leta i za ispunjavanje plana leta
. airport lighting – različiti svjetlosni oblici instalisani na aerodromu u cilju pomoći pri navođenju vazduhoplova
. airport marking aids – oznake na površini piste (PSS) i rulnih staza (rulnica) koje označavaju određenu PSS, njen početak, centralnu liniju i liniju čekanja (ulaska)
. airport taxi charts – aeronautička karta koja osigurava sigurni i efikasni protok saobraćaja na zemlji nekog aerodroma
. airport traffic area – vazdušni prostor u horizontalnom krugu od 5 milja nekog aerodroma s operativnim kontrolnim tornjem, a proteže se iznad površine aerodroma ali ne preko 3.000 stopa visine
/
. custom's airport - carinsko vazduhoplovno pristanište
. international airport - vazduhoplovno pristanište (vazdušna ili zračna luka) za međunarodni saobraćaj
airroutes - vazdušni putevi
airscrew –prijašnji engleski naziv za elisu (vazdušni vijak).
airstream direction detector –naprava koja preko davača određuje ugao nadolazeće vazdušne struje u odnosu na aeroprofil (ili na uzdužnu osu vazduhoplova).
airship - vazdušni brod
.nonrigid airship - meki vazdušni brod
. rigid airship - kruti vazdušni brod
. semirigid airship - polukruti vazdušni brod
airspace - vazdušni prostor
airspeed - vazdušna brzina
. airspeed indicator –brzinomjer, instrument koji mjeri brzinu aviona na osnovu razlike ukupnog i statičkog pritiska
. airspeed Mach indicator –osjetljiv instrument sa skalom u G-jedinicama što pokazuje iznos sile proizvedene ubrzanjem vazduhoplova, instrument koji pokazuje koliko je puta stvarno ubrzanje veće od ubrzanja Zemljine teže, odnosno pri kojem se koeficjentu opterećenja leti
/
. actual airspeed – stvarna brzina leta.
. climb airspeed – brzina penjanja
. cruising airspeed – brzina krstarenja (ekonomska brzina)
. indicated airspeed – brzina koju prikazuje brzinomjer
. take-off airspeed – brzina u trenutku odvajanja aviona od PSS prilikom uzlijetanja
airframe
- zmaj, konstrukcija trupa, struktura vazduhoplova
. airframe
empty weight - operativna težina praznog vazduhoplova
. airframe
labor - rad na održavanju konstrukcije
airspeed
- vazdušna brzina
airworthy,
airworthiness
- plovidbenost vazduhoplova, sposobnost istog za letenje
aid
- pomoć, pomoćnik, pomoćno sredstvo
aileron
- krilce
alclad –duraluminij presvučen zaštitnim antikorozivnim slojem čistog aluminija
alcohol deicing – odleđivanje vanjskih površina vazduhoplova i motora raspršivanjem alkohola
alight - zapaliti, sjahati
. alighting –slijetanje vazduhoplova.
alignment –podešavanje, izravnavanje vazduhoplova u letu, poravnanje
alloy - legura, mješavina
. alloy agent – hemijski element dodat metalu radi promjene njegovih osobina
allow - dozvoliti, pustiti
already - već, ionako
alternate - alternativni, drugi, pomoćni
. alternate airport – alternativni ili pomoćni aerodrom, na koji vazduhoplov slijeće ako iz bilo kojeg razloga ne može sletjeti na odredišni aerodrom
.alternate air valve –automatski ili ručno upravljiv ventil u usisnom sistemu klipnog motora kroz koji se propušta topli vazduh za sprječavanje zaleđivanja rasplinjača
.alternate source – rezervni izvor energije ili snage koji se koristi u slučaju kvara glavnog izvora
.alternate
static air valve –ventil u statičkom sistemu letjelice koji
osigurava jednak dotok pritiska na pito-statičke instrumente
(visinomjer, brzinomjer i variometar), a referentni pritisak ovaj
instrument uzima sa statičkih otvora na spoljnjem dijelu trupa
letjelice. Ako dođe do začepljenja ovih otvora (npr. ledom)
referentni pritisak se uzima iz dijela unutrašnjosti trupa koji
nije pod pritiskom
altimeter
- visinomjer
altitude - visina leta (apsolutna)
.altitude chamber - barokomora
.altitude separation - razdvajanje po visini
/
.absolute altitude - apsolutna visina
.approach altitude - visina prilaženja
.barometric altitude - barometarska visina
.cabin altitude - visina kabine prema pritisku u njoj
.cruising altitude - krstareća visina
.density altitude - visina po gustini mjereno prema ISA
.flareout altitude - visina početka ravnanja
.indicated altitude - visina po instrumentu
.operational altitude - taktički vrhunac
.pressure altitude - barometarska visina
.transition altitude - prelazna apsolutna visina
.true altitude - apsolutna visina
alert - upozorenje, budan, oprezan, upozoravajuća vrijednost, pripravan
along
- duž, dalje, svo vrijeme
allow
/ allowable
- dozvoliti, pustiti, priznati, dodijeliti, dozvoljeni
alloy
- legura
also - takodje
alternator – vrsta generatora u kojem se izmjenična struja stvorena u statičkim navojnicama pretvara u istosmjernu struju preko ispravljačkih stabilnih dioda
altitude - visina
. altitude alerting instrument – uređaj koji upozorava na netačnu visinu.
. altitude chamber –baro-komora.
. altitude engine -klipni motor kojem je naveća snaga u fazi uzlijetanja.
. altitude readout – visina leta nekog vazduhoplova dobijena preko transpordera i vizualno prikazana na radarskom zaslonu.
. altitude reservation – korištenje vazdušnog prostora po unaprijed dogovorenim uslovima kada je gust saobraćaj ili postoje posebni zahtjevi korisnika.
. altitude restriction –određena visina iznad određene tačke na pravcu leta koja se mora preći do određenog vremena, a može je izdati ATC radi potrebe prometa, terena nad kojim se leti ili nekih drugih uslova
. altitude restriction are canceled – izjava koja poništava prethodno ograničenje
. altitude separation –razdvajanje vazduhoplova po visini
/
. absolute altitude –stvarna udaljenost između letjelice i terena iznad kojega ona leti. Mjeri se radio visinomjerom.
. approach altitude –visina kojom vazduhoplov prilazi poletno-sletnoj stazi.
. barometric altitude –barometarska visina.
. cabin altitude – "visina" kabine (zavisi od pritiska koji vlada unutar kabine).
. cruising altitude –visina krstarenja.
. density altitude –visina koja odgovara gustoći vazduha prema standardnoj atmosferi.
. flareout altitude –visina početka ravnanja vazduhoplova.
altimeter - visinomjer
. altimeter setting –podešavanje visinomjera na referentni pritisak, zavisno koju visinu želimo očitavati. Visinomjer se može podesiti prema trenutnom pritisku aerodroma na kojem se vazduhoplov nalazi, srednjem nivou mora ili nekoj drugoj relativnoj vrijednosti (npr. međunarodna standardna atmosfera - ISA)
/
. absolute altimeter –visinomjer za mjerenje stvarne visine leta.
. pressure altimeter –barometarski visinomjer.
. radar altimeter –radarski visinomjer.
. radio altimeter – radio-visinomjer.
. recording altimeter –registrator visine leta.
. sensitive altimeter –osjetljiv visinomjer.
aluminium - aluminij
. aluminium aloy –aluminijska legura, čisti aluminij u koji se dodaje jedan ili više elemenata radi dobijanja željnih osobina.
. aluminium electrolytic capacitor –elektrolitički kondenzator koji koristi tanke aluminijske trake kao anode. Na njihovim površinama se formira oksidni film koji djeluje kao izolator . Aluminijske trake odvojene su slojevima upijajućeg papira zasićenog tečnim elektrolitom.
. aluminium oxide –spoj aluminija i kiseonik a velike tvrdoće, koristi se kao abraziv
. aluminium paste –aluminijska pasta, sitne čestice aluminija pomiješane s nekim mazivim sredstvom. Koristi se za zaštitu od ultraljubičastog zračenja platnenih oplata vazduhoplova
. aluminium welding –zavarivanje aluminija i njegovih legura.
. aluminium wool –aluminijska vuna, sitne strugotine aluminija u obliku jastučića. Koristi se za čišćenje manjih naslaga korozije i sitnih ogrebotina na metalu.
amalgam -smjesa žive s bilo kojim drugim elementom.
ambient -okolišni, izraz koji predstavlja trenutno stanje atmosfere.
. ambient pressure - trenutni pritisak vazduha u posmatranom okolišu.
amendment - dodatak, dopuna, ispravka, amandman
amount - količina, iznositi, vrijediti, iznos
ammeter - ampermetar
ammonia -amonijak, nevidljiv plin (gas) od jednog atoma dušika i tri atoma hidrogena. Koristi se u postupku nitriranja čelika što povećava njegovu površinsku čvrstoću
amphibian aircraft - amfibijski vazduhoplov, koji može uzlijetati i slijetati na kopnene i vodene površine
amphibious floats -plovci koji su ugrađeni umjesto podvozja s točkovima, uvlačeći točkovi su ugrađeni u plovke i izvlače se kada vazduhoplov sliječe na kopno
amplification -pojačavanje
amplifier -pojačalo, elektronički sklop koji pojačava amplitudu ulaznog signala.
. autopilot amplifier -pojačalo autopilota.
. intrrphone amplifier -pojačalo interfonske veze.
analyzer, engine –prijenosni uređaj koji služi za ispitivanje rada uređaja i sistema na vazduhoplovu kao i otkrivanje i lociranje kvarova na tim uređajima.
anchor nut –matica koja se pričvršćuje na strukturu vazduhoplova (zavarivanjem ili zakivanjem). Kod uvrtanja vijaka tada nije potrebno stezati maticu.
anemometar –instrument koji mjeri brzinu strujanja vazduha. Sadrži niz polukružnih lopatica učvršćenih na osovinu. Brzina vrtnje lopatica mjeri se brojačem i ta se vrijednost pretvara u brzinu.
aneroid – membransko-mehanički sklop koji reaguje na promjenu pritiska šireći se ili skupljajući.
angle - ugao (hr. = kut)
. angle drill – ugaona bušilica, bušilica za metal u kojoj osa svrdla nije u osi potrebnog smjera bušenja. Često se koristi u vazduhoplovstvu za bušenje na nepristupačnim mjestima
. angle of ascent – ugao penjanja aviona
. angle of attack (α) – napadni ugao, pojam koji se upotrebljava u aerodinamici i označava ugao između pravca nailazećih strujnica vazduha i tetive aeroprofila, vrlo je važna veličina prilikom aerodinamičkih proračuna za krilo, elisu, lopatice kompresora ili turbine.
. angle of attack (gas turbine engine compressor) – oštar ugao kojeg zatvaraju tetiva kompresorske lopatice i linija smjera vazduha koji u njih udara, ovaj ugao zavisi i od brzine okretaja kompresora i od brzine vazdušne struje. Ako je brzina okretaja kompresora prevelika za brzinu vazdušne struje kroz motor napadni ugao će biti prevelik i doći će do sloma sile uzgona na lopaticama kompresora (eng. – stall)
. angle of attack indicator –instrument koji mjeri ugao između struje vazduha oko spoljnjeg davača i trupa vazduhoplova
. angle of arrival – ugao, mjeren na prijemnoj anteni, između smjera prenošenja radio-talasa i površine zemlje
. angle of azimuth – ugao u smjeru kazaljke na satu između uzdužne ose vazduhoplova i sjevera
. angle of descent –ugao poniranja vazduhoplova
. angle of incidence - konstruktivni ugao krila u odnosu na uzdužnu osu vazduhoplova, konstruktivni ugao lopatica kompresora u odnosu na disk.
. angle of roll – ugao bočnog nagiba aviona oko njegove uzdužne ose
. angle of stabilizer –postavni ugao horizontalnog ili vertikalnog stabilizatora u odnosu na uzdužnu os aviona. Na nekim avionima ovaj ugao je promjenljiv.
. angle of yaw – ugao skretanja aviona po smjeru leta. To je ugao između relativne vazdušne struje i ravnine simetrije aviona. Ugao ima pozitivni predznak ako se skreće u desno a negativan ako se skreće u lijevo.
. angled gearbox – (kod helikoptera) sklop zupčanika koji je nagnut (obično) za 90° u odnosu na glavnu pogonsku osovinu koja pogoni stožasti zupčanik rotora helikoptera
/
. advance angle –ugao ili ugao pretpaljenja
. approach angle – ugao prilaženja prilikom slijetanja
. ascending angle – ugao penjanja
. attitude angle – ugao položaja u prostoru
. bank angle – ugao zaokreta
. blade angle – ugao lopatice ili kraka elise ili rotora
. climbing angle – ugao penjanja
. collective pitch angle – oštri korak npr. rotora helikoptera
. control-column angle – ugao otklona upravljačke palice.
. control-surface angle – ugao otklona komandne površine
. convergence angle – ugao suženja.
. crab angle – ugao zanošenja aviona
. critical angle – kritični ugao
. deflection angle – ugao otklona
. dive angle –ugao obrušavanja
. divergence angle – ugao divergencije
. feathering angle –montažni ugao kraka rotora.
. firing angle – ugao putanje prilikom lansiranja.
. glide angle –ugao planiranja (poniranja)
. limit angle –granični ugao
. no-lift angle –ugao nultog uzgona.
. propeller-blade angle –ugao kraka elise.
. reentry angle –ugao putanje prilikom povratka u atmosferu.
. relative azimuth angle –ugao kursa.
. roll angle –ugao poprečnog nagiba
. slip angle –ugao klizanja aviona
. stalling angle –kritični napadni ugao
. sweep angle – ugao strijele
. terminal angle – ugao putanje u završnom prilazu
. viewing angle – ugao pregleda, vidni ugao
anhydrous –osobina materijala koji ne sadrži vodu
anion –negativni ion koji se kreće prema anodi u procesu elektrolize
annotate
- komentarisati, objasniti
annual
- godišnjak, godišnji, jednogodišnji
. annual inspection –godišnji pregled ili provjera vazduhoplova, sadrži sve provjere rada i ispravnosti vazduhoplova, njegovih sastavnih dijelova, motora i instrumenata. Radove izvode isključivo tehničko osoblje s odgovarajućim dozvolama
annular - prstenast, kružni
. annular combustor –prstenasta komora sagorijevanja kod mlaznih motora u kojoj se miješa gorivo i vazduh i vrši se sagorijevanje.
annulus –otvor između dva koncentrična prstena (npr. prostor između diska kompresora i spoljnjeg kućišta).
annunciator panel –ploča s lampicama koje upozoravaju pilota o mogućim kvarovima u sistemima vazduhoplova. Prema važnosti lampice su obojene u crveno (opasno stanje), žuto (sistem je u korištenju) i zeleno (siguran, ispravan rad).
anoxia – teži slučaj hipoksije, nedostatka kiseonika koji može prouzrokovati jaka oštećenja na ljudskim organima
antenna - antena
. antenna coupler – specijalna spojnica preko koje se antena spaja na radio-prijemnik ili odašiljač
. antenna current – količina strujanja radio-frekvencije kroz radio-antenu
. antenna duplexer –razdjelnik preko kojega dva odašiljača koriste istu antenu bez međusobnog ometanja
. antenna matching – podešavanje impendancije antene s impendancijom vodova koji prenose signal iz primo-predajnika do antene.
. antenna wire –posebna vrsta električne žice s vrlo niskim električnim otporom i velikom čvrstoćom na rastezanje.
/
. receiving antenna – prijemna antena
. trailing antena viseća antena.
. transmitting antenna –predajna antena
anti - protiv
anticipator –naprava za signalizaciju.
anticlockwise –suprotno od kretanja kazaljke na satu.
anti-collision - protiv sudara
. anti-collision light - bljeskajuće svjetlo na vazduhoplovu protiv sudara, a nalazi se na spoljnim krajnjim tačkama (obično na vrhu repa, vrhovima krila, ispod trupa)
. anti-collision radar –radarski sistem ugrađen u vazduhoplov koji upozorava pilota na prisutnost nekog objekta na liniji leta s kojim bi moglo doći do sudara.
antidetonant fluid – tečnost koja se dodaje smjesi goriva i vazduha radi sprečavanja stvaranja prevelike snage koja se stvara sagorijevanjem smjese.
antidrag wire –čelična zatezna žica na krilima koja sprječava naprezanja strukture prenoseći sile u suprotnom smjeru
antifreeze – hemijski aditiv nekoj tečnosti koji joj smanjuje tačku zaleđivanja
antifriction bearings – kuglični ili valjkasti ležajevi koji imaju posebno nisko trenje
antiglare paint –tamna mat boja koja ne reflektira sunčevu svjetlost. Boja se nanosi na dijelove vazduhoplova koje su vidljive iz pilotske kabine s čime se štite piloti od odbijanja sunčeve svjetlosti
antiknock rating – vrijednost goriva u odnosu na njegovu otpornost prema detonaciji
antileak valve – ventil koji ne dozvoljava curenje goriva na niži nivo motora kada on ne radi.
antipropeller end –kraj vazduhoplovnog motora suprotno od mjesta gdje je elisa. Korištenje opisa „prednja“ i „zadnja“ strana kako bi se identificirala zadnja strana motora nije uvijek pogodna jer se elisa može nalaziti ispred i iza motora.
anti-servo tab – podesivo krilce postavljeno na izlaznoj ivici kormila. Pomjera se u istom smjeru kao i komanda a služi za smanjivanje osjetljivosti komande
antiskid break system –sistem automatskog otpuštanja pritiska na kočnicama točka vazduhoplova prilikom blokiranja ili klizanja točka. Sistemom se smanjuje put kočenja i održava smjer vazduhoplova koji koči
antitear strips – uske trake platna koje se lijepe na rebra strukture. Na njih se lijepi platnena oplata.
antitorque pedals – nožne pedale u helikopteru s kojima se mijenja nagib krakova repnog rotora što helikopter zakreće po smjeru.
anti-icing -Zaštita od zaleđivanja
. anti-icing additive – hemijski dodatak gorivu za turbo-mlazne motore. Dodatak se miješa s kondenziranom vodom iz goriva smanjujući tako točku zaleđivanja sprječavajući tako zamrzavanje filtera za gorivo.
. anti-icing fluid –fluid na bazi alkohola ili glikola koji se prska na čiste površine vazduhoplova, što za određeno vrijeme sprječava ponovno stvaranje naslaga koje se lede. Anti-icing sredstvo se koristi i tokom leta za odleđivanje vjetrobranskog stakla pilotske kabine, napadnih ivica krakova elise i ulaza u rasplinjač
. anti-icing system (airframe) –sistem za sprječavanje stvaranja ledenih naslaga na površinama vazduhoplova
. anti-icing system (engine) –sistem kod turbo-mlaznog motora koji vrući vazduh koji se ispušta iz kompresora usmjerava u usisnik vazduha, sprječavajući tako stvaranje leda.
any
- ma koji, bilo koji
apart
- odvojen
aperiodic damping –prigušenje oscilacija u kretanju.
aperiodic-type compass- magnetski kompas u kojem je sklop plivajućeg magneta s prigušnim krilcima radi povećanja oscilacija.
appear / appearance - pojaviti se, činiti se / pojava, izlazak, izgled
appliance – primjena, svaki instrument ili oprema koja se koristi ili će se koristiti u upravljanju ili korištenju vazduhoplova tokom leta a nije sastavni dio motora, konstrukcije ili elise
application - molba, traženje, primjena, nanošenje
approach - prilaženje na slijetanje
. approach and landing charts –sheme prilaženja i slijetanja.
. approach clearance -odobrenje od kontrole leta (ATC) za instrumentalni prilaz (IFR)
. approach control –prilazna kontrola leta
. approach control facility –oprema prilazne kontrole leta za kontrolu prilaza
. approach control office –ured prilazne kontrole leta
. approach light - prilazna svjetla vrlo visokog inteziteta koja usmjeravaju pilota
. approach light contact height –visina do koje se vide svjetla za prilaženje
. approach path – putanja prilaženja
. approach power compensator –automatski regulator snage motora u prilaženju
. approach radar –prilazni radar
. approach service –služba prilazne kontrole leta.
. approach speed –propisana brzina u prilazu za slijetanje.
. approach sequence –redoslijed prilaženja.
/
. angle of approach –ugao prilaženja.
. automatic approach –automatsko prilaženje.
. blind approach – prilaženje po instrumentima.
. final approach –završni prilaz.
. gliding approach –prilaženje bez upotrebe motora
. ILS approach –prilaženje po instrumentima
. landing approach –završno prilaženje
. missed approach –neuspjelo prilaženje
. radar directed approach –prilaženje po radaru
appropriate
- pogodan, podesan
approximate/
ly
- približan, približno
approve
/ d
- odobriti, primiti, slagati se / odobrenje, bilo koja aktivnost u
vazduhoplovstvu, u vezi održavanja letjelica, načinu korištenja i
letjenja
apron - aerodromska platforma, stajanka, namijenjena za smještaja vazduhoplova radi utovara i istovara putnika, pošte i robe, punjenja goriva, parkiranja i održavanja letjelice
apt to – biti sklon čemu
area - oblast, rejon, zona, teritorija, površina
Area navigation - prosorna navigacija, vrsta sistema elektroničke navigacije vazduhoplova u letu u odnosu na predajnike na zemlji. Dijeli se na "visoku" (high) i "nisku" (low) navigaciju.
arise - uskrsnuti, nastati
arm - krak, poluga, rukav / nosač, oružje, aktivirati, naoružati
armature - rotirajući dio u generatoru motora u kojem se stvara el. energija
. armature reaction –pojava iskrivljenog magnetnog toka u zavojnicama generatora što dovodi do pojave iskrenja četkica i njihovo prekomjerno trošenje.
armed – spreman, spremnost nekog uređaja (ili oružja na vojnim vazduhoplovima) za rad (djelovanje)
arrest - sprječavanje, zaustavljanje
. arresting cable - uže za kočenje, zaustavljanje (na nosačima vazduhoplova služi za pravovremeno zaustavljanje aviona)
around
-
otprilike, u blizini, oko, okolo
arouse
- probuditi, izazvati
arrow - strijela, strijelica
. arrow wing – krilo-strijela
arrange
- udesiti, urediti, približno
arrival
/ arrive
- dolazak, stizanje / doći, stići
. arrival time – vrijeme slijetanja (dolaska)
article - predmet, stvar
articulate - jasan, sposoban
articulated connecting rod –mehanička poluga koja spaja klip u radijalnim motorima na glavnu sabirnu polugu.
articulated rotor –helikopterski rotor kojem su svi krakovi spojeni s glavčinom na taj način da se on može kretati gore-dolje, naprijed-nazad kao i da može mijenjati nagib krakova
artificial - vještački
.artificial aging - vještačko starenje, postiže se veća čvrstoća aluminija
. artificial antena – sklop učvršćen na vanjski dio radio-odašiljača preko kojeg se namješta odašiljanje.
.artificial feel - vještački osjećaj, vještački proizvedena simulacija opterećenja na pilotskoj komandi
.artificial horizon - vještački horizont, pilotski instrument koji radi na principu žiroskopa a pokazuje uzdužni i poprečni nagib vazduhoplova u odnosu na prirodni horizont
asbestos –azbest, tkanina od magnezijskog silikata koja ima visoku otpornost na vatru.
ascending
- koji se penje, uzlazni
ascent –penjanje
. ballistic ascent –penjanje po balističkoj putanji
aspect
ratio
- vitkost krila, razmah
assemble
- skupiti materijal, sklopiti, montirati
assembly - skupljanje, skup, skupština, sklapanje, montaža, sklop nekoliko dijelova koji čine jednu cjelinu
. assembly line –linija za sastavljanje u fabrici vazduhoplova ili njegovih dijelova
assist - pomoć
assited –s ubrzivačem, potpomognut.
. assited take-off –uzlijetanje uz pomoć nekog dodatnog sredstva
assigned
- određen, dodjeljen
assume
/ assumes
- zauzeti, preuzeto, zauzeto
assure
- uvjeriti, obezbjediti, osigurati
asterisk
-
zvjezdica
astern –dio ili smjer prema repnim površinama.
astrionic – elektronika koja se ugrađuje u svemirske letjelice.
astronaut – osoba koja upravlja ili leti letjelicom izvan zemljine atmosfere